اين قضيه مربوط به تابستان سال 1351 بود. از قرار معلوم آقايان گنجه‌اي و مجيد معيني روي جواد منصوري فشار آورده بودند و بازجوها هم او را كتك زده بودند و جواد در مورد خانه اعتراف كرده بود. دو يا سه روز بعد، دو تا از بچه‌ها بمبي درست كرده بودند تا در شركت نفت بگذارند. ظاهراً در آنجا از نظر امنيتي مشكل پيش آمده بود و اينها از هم جدا شده بودند تا بمب را در شب ديگري كار بگذارند. گويا كليد اتصال بمب را قطع نكرده بودند و وقتي يكي از آنها با تاكسي مي‌رود تا بمب را به خانه‌شان ببرد، در چهارراه استانبول در داخل تاكسي منفجر شده و راننده تاكسي و آن شخص كشته مي‌شوند و چون آن فردي كه بمب همراهش بود از نظر قيافه شبيه من بود و اينها شناسنامه مرا از توي خانه پيدا كرده بودند، استنباط آنها اين بود كه من در تاكسي بوده‌ام. از راديو و تلويزيون هم اعلام كردند كه خرابكاري به‌نام عزت‌شاهي كشته شد. روز بعد من در يك قهوه‌خانه در بازار مسگرها با حسن ابراري نشسته بودم، اخبار ساعت 2 اعلام كرد و حسن پرسيد اين كيست؟ و من گفتم نمي‌دانم. تا آن زمان حسن ابراري اسم مرا نمي‌دانست. بعد از ناهار از بازار بين‌الحرمين و مسجدشاه سابق به طرف خيابان ناصرخسرو حركت كرديم، در مسجد شاه سابق آقاي محمد خليل‌نيا كه با حزب ملت ايران كار مي‌كرد مرا ديد و بغل كرد و گفت: "عزت جان كجا بودي؟" و شروع به گريه كرد. حسن ابراري از آنجا فهميد كه اسم من عزت است. بعد به سازمان گفته بود كسي كه در تلويزيون اسمش را اعلام كردند، نام اصلي‌اش عزت‌ است. براي همين هم من، وحيد، حسن ابراري،‌ محمد يزداني و عباس جاوداني را از طرف سازمان به مشهد فرستادند، ما حدود سه ماه در خانه‌اي اجاره‌اي زندگي كرديم. در اين فاصله من يكي ـ دوبار به تهران آمدم و يك‌سري كارها را انجام دادم. ششم بهمن 1351، من، وحيد و حسن ابراري براي ده‌عمليات انفجار، به مناسبت دهمين سال انقلاب سفيد به تهران آمديم. من در تهران مستأجر حاج‌حسين شعباني بودم. در آن خانه يك‌سري بمب درست كرديم و من تعدادي را به بچه‌ها دادم و تعدادي را هم خودم بردم به فروشگاه سپه، در خيابان سپه و در فروشگاه شهرباني سر خيابان خيام كار گذاشتم.

آيا در عملياتي كه براي آمدن نيكسون به ايران در سال 1351 انجام شد حضور داشتيد؟

خير، ما در آن عمليات نبوديم. آن زمان ما در اصفهان بوديم. تهران برايمان امن نبود، براي همين هم من، وحيد، محسن فاضل و حسن ابراري به اصفهان رفتيم. بعدها دوباره در كوچه امامزاده يحيي اتاق گرفتم و مشغول ساخت بمب و موادمنفجره شدم. حتي در پنجم اسفند 1351 كه دستگير شدم، در حدود 30 كيلو نيترات آمونيوم در خانه‌ام بود. 12 عدد بمب هم با چاشني‌هايش كه فقط ساعت آنها وصل نشده بود. دو روز قبل از آن هم دو تا بمب در خيابان تخت‌جمشيد (طالقاني) كنار كلانتري 7 كار گذاشتم. آنجا شركتي بود به‌نام "طيور" متعلق به ثابت‌پاسال. يك بمب را پشت پنجره شركت و ديگري را هم در پياده‌رو زير پل پنهان كردم. روز جمعه را هم انتخاب كردم تا كسي بي‌جهت از بين نرود. اولين بمب منفجر شد و كمي خسارت ايجاد كرد و شيشه‌ها شكسته شد، اما بمب دوم كه قرار بود 5 دقيقه بعد منفجر شود، نشد. براي اين‌كه قضيه هتل شاه‌عباس تكرار نشود، خودم به كلانتري تلفن زدم كه "يك بمب زير پل كار گذاشته شده." آنها هم بمب را خنثي كرده‌ بودند. اما دو روز بعد كه من دستگير شدم، ساواك متوجه شد كه آن بمب با 12 بمبي كه در خانه من بود مشابه بوده است. به من فشار زيادي آوردند تا اعتراف كنم كه آن بمب‌ها را من كار گذاشته‌ام كه البته زير بار نرفتم و 48 ساعت مقاومت كردم ولي خانه را لو ندادم. زماني كه مرا در چهارراه سيروس، كوچه رودابه گرفتند ـ فردي به‌نام خانعلي مرا نشان داد و لو رفتم ـ اتفاقاً شب قبل از آن روز وحيد منزل ما بود و به من گفت اسلحه من خراب شده، تو اسلحه‌ات را بده، ساعت 2 كه سر قرار آمدي، من اسلحه‌ات را پس مي‌دهم. من هم وقتي ديدم اسلحه ندارم، تصميم گرفتم بي‌خود در خيابان نگردم. ساعت 10 پيش آقاي عبدالله مهجوم رفتم و تصميم داشتم ساعت 30/1 راه بيفتم تا ساعت 2 سرقرار باشم. وقتي نشسته بودم، آقايي آمد و كمي به من نگاه كرد و گفت شما حسين‌آقا داريد؟ گفتم نه و اتفاقاً‌ همان موقع من زير چرخ برشكاري دراز كشيده بودم و كتاب "زردهاي سرخ" مائوتسه‌تونگ را مي‌خواندم. ساعت 30/1 كه راه افتادم سر قرار بروم، از شكاف در روبه‌رو مرا به رگبار بستند. در رگبار اول من 4 يا 5 گلوله خوردم و بعد هم زمين افتادم. هر چه نگاه كردم، ديدم كسي در كوچه نيست. بعد شروع كردم به شعاردادن و گفتن شهادتين پايم را هم نمي‌توانستم تكان بدهم. با دستم پاي تيرخورده‌ام را بلند كردم و به طرف قبله دراز شدم. كم‌كم داشتم بيهوش مي‌شدم، چون هم خونريزي زيادي داشتم و هم سيانور خورده بودم. ناگهان ديدم 17، 18 نفر به طرفم حمله كردند. دست دونفر يوزي بود و بقيه كلت داشتند. به من گفتند دست‌‌هايت را روي سرت بگذار و نارنجكت را توي جوي آب پرت كن و اسلحه‌ات را بيرون بينداز. من براي اين‌كه آنها را وادار به تيراندازي كنم، با اين‌كه چيزي همراهم نبود،‌ به دروغ گفتم اگر راست مي‌گوييد جلو بياييد تا با نارنجك شما را تكه‌تكه كنم. دستم را به كمرم بردم كه آنها از ترس مرا به رگبار بستند. در اين ميان يك دختر 10ساله هم به‌نام اعظم فرد اميري كه آنجا بازي مي‌‌كرد با گلوله مأموران كشته شد. بعدها يك مدرسه راهنمايي در كوچه ميرزا محمود وزير در سرچشمه به‌نام او كردند. يك خانم هم گويا زخمي شد. (اين قضايا را در زندان ـ در حدود يك‌سال‌ونيم بعد ـ آيت‌الله منتظري در اتاق بازجويي به من گفتند.) بعد كه سيانور خوردم، مرا به خانه روبه‌رو بردند و شلنگ آب را در گلوي من گذاشتند و فشار آوردند و من بالا آوردم. يادم مي‌آيد كه چهار دست و پاي مرا گرفته بودند و به طرف ماشين مي‌بردند. ده‌ونيم‌شب در بيمارستان شهرباني به هوش آمدم. قرار بود كه تا 12 ساعت چيزي نگويم؛ كه من تا 48 ساعت چيزي نگفتم. فقط آدرس‌هاي متفرقه شهرستان را به اينها دادم و درنهايت هم بمب‌ها را در خانه من پيدا كردند.

وحيد افراخته و حسن ابراري. چون آنها خانه را مي‌شناختند. همان لحظه هم آنها فهميدند كه من دستگير شدم. چون من ساعت 2 قرار داشتم و در منطقه بازار هم همه مرا مي‌شناختند. ازسويي عليرضا كبيري پيش من بود و فرار كرد و بعدها در سال 1353 دستگير شد. من نمي‌دانم روي چه حسابي خانه را تخليه نكرده بودند. من به‌هيچ‌وجه زير بار پذيرش بمب‌ها و موادمنفجره نرفتم. تا سالي كه وحيد دستگير شد،‌ من به ساواك طوري وانمود كرده بودم كه كار مسلحانه نكرده و با آن موافق نيستم و فقط در حد اعلاميه و كتاب فعاليت مي‌كنم. بعد هم همه كارها را به گردن شخصي به‌نام حسين محمدي انداختم كه وجود خارجي نداشت. قضيه حسين محمدي براي خودش يك خاطره است. روزي كه ما مي‌خواستيم شعبان جعفري را ترور كنيم،‌ وقتي از خانه بيرون آمديم و از كوچه كه وارد خيابان شديم،‌ دست‌انداز بود و خيابان هم لغزنده و گل‌آلود بود. يك پيرزن از جلوي ما رد شد و نزديك بود زير موتور برود. من ترمز دوطرف موتور را با هم گرفتم و موتور زمين خورد. من و وحيد با هم به زمين افتاديم. آنجا چيزي نفهميدم. بعد كه سر عمليات رفتيم و برگشتيم، من متوجه شدم كه كتفم حركت نمي‌كند. سه ـ چهار ماهي به همين حالت بودم. به مشهد كه رفتم، محسن فاضل به من گفت شوهرخواهر من دكتر اعصاب است. شما برو پيش او و آشنايي هم نده. من رفتم و دكتر گفت بايد عكس بيندازي. پرسيد اسمت چيه؟ گفتم حسين محمدي. نسخه مرا به اسم حسين محمدي نوشت. عكس‌ها را كه گرفتم دكتر گفت بايد آمپول بگيري تا من به شانه‌ات تزريق كنم. آمپول را كه زد، دستم را بالا آوردم و تقريباً به حالت طبيعي برگشت. اما هنوز هم گاهي درد مي‌كند. من پاكت عكس را نگه داشتم و به تهران آوردم و اسامي افرادي كه براي ترور شناسايي ‌‌كرده بوديم و كساني كه براي آنها اعلاميه پست مي‌كرديم را در اين پاكت مي‌گذاشتيم. اما به خط من نبود. وقتي من در بيمارستان بودم، احتمال دادم كه خانه را خالي نكنند و حدس زدم ساواك پاكت را پيدا كند و تصميم گرفتم روي حرفم بايستم و گفتم كه شخصي به‌نام حسين محمدي مسئول من هست و كيسه‌ها و كارتن‌ها را اين شخص در خانه من گذاشته است. تا زماني كه وحيد دستگير شد، همه اين مسائل مربوط به حسين محمدي بود و من اظهار بي‌اطلاعي مي‌كردم. به همين دليل اتهام من در دادگاه "اختفاي مواد"‌ بود، نه تهيه مواد. موارد اتهامي من اختفاي مواد،‌ جعل شناسنامه و كمك مالي به گروه برانداز بود كه مرا به 15 سال حبس محكوم كردند و دادگاه دوم هم تأييد كردند. البته من در دادگاه هم اختفاي مواد و هم جعل شناسنامه را رد كردم و فقط كمك مالي را پذيرفتم و گفتم كه من پنج‌هزار تومان به اين گروه كمك كردم. اين مسائل سبب شد كه اينها نسبت به من حساسيت پيدا كردند. حدود شش ماه زير بازجويي بودم و فشارهاي زيادي را تحمل كردم. در بيمارستان و كميته ـ كه در آن زمان در زيرزمين ساختمان شهرباني بود و بعدها در ارديبهشت و خرداد 1352 به اين شكل درآمد ـ فشارهاي زيادي روي من بود. دوماه پس از محكوميت من در دادگاه، فردي را از همدان آوردند كه اعتراف كرده بود اسلحه را به مراد نانكلي داده است. مراد را از قصرآوردند و او هم مجبور شده بود كه بگويد اسلحه را به من داده است. به‌دنبال آن، من، كاظم ذوالانوار و مصطفي جوان خوشدل را با هم از قصر به كميته آوردند كه بعد آنها را به اوين بردند و اعدام كردند. در كميته از طريق نگهبانان فهميدم كه با لگد به شكم مراد زده‌اند و روده‌هايش پاره شده و به شهادت رسيده است.

بله، مرا آن زمان از زندان قصر به آنجا آوردند. ذوالانوار و بچه‌ها را هم همان زمان آنجا آوردند و مدتي نگه‌داشتند و بعد اعدام كردند. مدتي هم به من فشار آوردند و من همه را گردن مراد انداختم و گفتم كه او دروغ مي‌گويد. چون يكي از نگهبان‌ها به من گفته بود كه بر سر مراد چه آمده، لذا من گردن نگرفتم تا وحيد، كچويي، حسن حسين‌زاده و علي محمدآقا را گرفتند. من به علي‌ محمدآقا آدرس سرهنگ زماني ـ رئيس زندان سياسي قصر ـ و سروان ژيان‌پناه ـ معاون زندان ـ را داده بودم تا از زندان به بيرون ببرد و آنها را ترور كنند و خلاصه 15 پرونده خودم را هم به او داده بودم تا به خواهر مراد بدهد كه او به محسن فاضل برساند.

وحيد در ترور كدام‌يك از امريكايي‌ها شركت داشت؟

در ترور زندي‌پور و فكر مي‌كنم جك ترنر و شفر جويز. اگر اشتباه نكنم،‌ وحيد، محسن خاموشي و صمديه لباف بودند. همه اين مسائل موجب شد كه پرونده من سنگين شود و بعد هم به‌دليل قضاياي حقوق‌بشر موضوع اعدام من منتفي شد.

يعني شما پيش از اعتراف وحيد مبني بر بمب‌گذاري‌هاي هتل شاه‌عباس، هيچ اعترافي نكرديد؟

نه، اعتراف نكردم و در پرونده بازجويي‌هايم هم هست. در كتاب خاطراتم نيز آورده‌ام كه حتي پس از اعتراف وحيد هم، من هنوز اسم حسين محمدي را مي‌آوردم. پس از آن، وحيد مي‌گويد كه حسين محمدي وجود خارجي ندارد و منظور او من بوده‌ام، اما چون مي‌خواسته اسم مرا نگويد،‌ نام حسين محمدي را برده است.

بله، وحيد اسامي ابراري و حاج‌اسدالله تجريشي را گفته بود. چون اسدالله تجريشي و حسن ابراري با هم بودند. آقايان اسدالله تجريشي، حسن ابراري،‌ لاهوتي، دكترصادقي و سرگرد محبي مي‌خواستند جدا شوند و گروهي انشعابي را درست كنند كه وحيد همه را لو مي‌دهد و اينها را دستگير مي‌كنند.

بله، در مورد اعلاميه هم سال 1351 بود كه آن را پخش كرده بودند. الگوهاي شهادتي و انقلابي‌اي كه در جزوه سوره‌هاي توبه و محمد(ص) طرح مي‌كردند، شامل چه‌گوارا و ماركسيست‌ها مي‌شد. من گفتم ما هم اين همه شهيد مثل سلمان، ابوذر، عمار ياسر و بلال داديم ـ حالا اگر نخواهيم جديدي‌ها را مطرح كنيم و به صدر اسلام اشاره كنيم ـ چرا شما چپي‌ها را مطرح مي‌كنيد؟ آنها توجيه مي‌كردند كه اينها مربوط به امروز هستند و آنها قديمي شده‌اند.

آن زمان كه فضا، فضاي شهداي فلسطيني بود!

آنها بيشتر دنبال افرادي مثل هوشي‌مينه و چه‌گوآرا بودند و روي الگوهاي امريكاي لاتين كار مي‌كردند. در زندان هم مقداري مشكلات دررابطه با ماركسيست‌ها داشتيم و استنباط من اين بود كه نسبت به ماركسيست‌ها نوعي خود‌كم‌بيني داشتند.

پس از اين‌كه شما در دادگاه به 15 سال زندان محكوم شديد، به زندان عمومي منتقل شديد؟